جامعه‌ی ایران سال‌هاست که در وضعیت بحران‌های ساختاری، انسداد سیاسی و فلاکت اقتصادی زیست می‌کند. پیوند میان این نارضایتی عمیق و انباشت خشم در لایه‌های گوناگون جامعه، موقعیتی انقلابی و انفجاری پدید آورده است؛ موقعیتی که ساختار سرکوب در حاکمیت دیگر توان مهار عادی آن را ندارد. در چنین بستری، هشدارهای پیاپی و شتاب‌زده مهره‌ها و رسانه‌های وابسته یا نزدیک به حکومت بیانگر ترسی درونی از سناریویی است که مدت‌هاست کابوس دستگاه امنیتی به‌شمار می‌رود: تبدیل خیابان‌های شهرهای مرکزی به جبهه‌های نبرد مستقیم مردم با ماشین سرکوب.
پایگاه خبری رویداد ۲۴ در تحلیلی با عنوان «سیگنال‌های نگران‌کننده از صداوسیما و مجلس؛ جنگ خیابانی در راه است؟» به همنوایی این نشانه‌ها پرداخته و می‌نویسد:
«کنار هم قرار دادن مواردی مثل اظهارات علی آقامحمدی عضو مجمع تشخیص مصلحت درباره ورود گروه‌های مسلح به کشور، تذکرات کتبی نمایندگان مجلس برای تجهیز فوری نیروهای شبه‌نظامی به ادوات جنگ شهری و همچنین افزایش درگیری‌ها در مناطق مرزی نظیر سراوان، نشان می‌دهد که کشور در نقطه حساسی از مواجهه با تهدیدات قرار گرفته است.»[۱]
این اعترافات صریح، بیش از آن‌که نشانه تسلط و اشراف اطلاعاتی حکومت باشد، سند آشکاری از زوال توان بازدارندگی داخلی و هراس عمیق از گسترش کانون‌های شورش از پیرامون به مرکز کشور است.
سناریوسازی امنیتی و فرافکنی ترس از اراده مردم
حکومت توتالیتر در ایران همواره تلاش کرده خیزش‌های خودجوش و اراده تغییر بنیادین در میان شهروندان را به «دخالت خارجی» یا «عناصر آموزش‌دیده در آن‌سوی مرزها» نسبت دهد تا از یک‌سو خشم عمومی را نامشروع جلوه دهد و از سوی دیگر، افکار عمومی را برای تشدید خشونت خیابانی آماده سازد. در همین راستا، رویداد ۲۴ به سخنان علی آقامحمدی در تلویزیون دولتی اشاره کرده و گزارش می‌دهد:
«علی آقامحمدی که همین تازگی‌ها سمت خود در دفتر رهبری را به احسان خاندوزی واگذار کرده است، در مقابل دوربین صداوسیما صراحتا می‌گوید که "گروه‌های مسلح آموزش‌دیده در آلبانی، امارات و اسراییل وارد کشور شده‌اند" و به‌گفته او "مردم در محلات باید مراقب باشند و گزارش دهند".»[۲]
درخواست از مردم برای «پاییدن محلات»، پرده از فلج شدن دستگاه‌های عریض‌وطویل اطلاعاتی برمی‌دارد. ساختاری که میلیاردها دلار صرف نهادهای امنیتی و سامانه‌های جاسوسی شهروندان کرده، اکنون در مواجهه با ناآرامی‌های بنیادین اجتماعی به مرحله‌ای رسیده که جامعه را به جاسوسی علیه یکدیگر فرامی‌خواند. همان‌طور که این گزارش تحلیل می‌کند:
«بیان این موضوع که گروه‌های آموزش‌دیده وارد کشور شده‌اند و صریحاً از مردم خواسته شود تا بار رصد محلات را بر دوش بکشند، غیرمستقیم این پیام نگران‌کننده را القا می‌کند که نهادهای رسمی امنیتی دچار نفوذ یا ضعف در پوشش عملیاتی شده‌اند.»[۳]
واقعیت این است که «گروه مسلح!» در ادبیات حاکمیت، اسم مستعار هر هسته مقاومت محلی، هر کانون شورشی و هر صدای معترضی است که قصد تسلیم در برابر گزمه‌های حکومت را ندارد.
درخواست تسلیح شبه‌نظامیان؛ آماده‌باش برای سرکوب بقا
رویداد دیگر که پرده از استیصال دستگاه حاکم برمی‌دارد، مطالبه نهادهای تقنینی برای تجهیز نیروهای سرکوب شهری است. رویداد ۲۴ درباره این تحرک می‌نویسد:
«تنها دو روز قبل از آن هم مجتبی رحماندوست نماینده تهران در تذکری کتبی به رئیس‌جمهور از ضرورت تجهیز فوری نیروهای بسیجی به تجهیزات دفاع و جنگ شهری سخن گفته بود.»[۴]
درخواست رسمی برای تجهیز نیروهای شبه‌نظامی به ادوات جنگ شهری، اعتراف قطعی به این حقیقت است که نظام ولایت فقیه، خیابان‌های تهران، مشهد، اصفهان، تبریز و اهواز را نه پهنه حکمرانی مدنی، بلکه «میدان جنگ» می‌بیند. دستگاه سرکوب به روشنی درک کرده که امواج آتی اعتراضات مردمی، دیگر تجمعات آرام نخواهد بود؛ مردمی که از تمام راه‌های اصلاح‌طلبانه ناامید شده‌اند و زیر فشار ماشین کشتار آبان ۹۸ و شهریور ۱۴۰۱ قرار گرفته‌اند، در رویارویی‌های پیش‌رو به دفاع مشروع و نبردهای نامتقارن شهری روی خواهند آورد.
وحشت ساختاری و گسست کامل ملت از دولت
سیاست حاکمیت برای پخش هشدارهای مبهم و ایجاد فضای رعب، تلاشی ناموفق برای احیای پارادایم امنیتی ازدست‌رفته است. در بخشی از این گزارش آمده است:
«اگر هدف حاکمیت ایجاد هوشیاری در جامعه است، این نحوه طرح موضوع دقیقاً نقض غرض بوده و به‌جای تقویت روحیه ملی، موجب رواج احساس بی‌پناهی می‌شود.»[۵]
از نگاه جنبش‌های اعتراضی و نیروهای خواهان سرنگونی، این «بی‌پناهی» و فرسایش روانی جامعه از قضا تسریع‌کننده انفجار نهایی است. هنگامی که ساختار سیاسی نه می‌تواند نان و رفاه مردم را تأمین کند و نه حتی امنیت روانی را، توجیه وجودی خود را به‌کلی از دست می‌دهد. هشدارهای سراسیمه رسانه‌های رسمی درباره جنگ شهری، نه بازدارنده جامعه خشمگین، بلکه بازتاب لرزه‌های روانی حاکمیتی است که صدای گام‌های فروپاشی را در چند قدمی خود می‌شنود.
ارجاعات:
[۱]: آرزو فرشید، «سیگنال‌های نگران‌کننده از صداوسیما و مجلس؛ جنگ خیابانی در راه است؟»، رویداد ۲۴، ۸ مهر ۱۴۰۵.
[۲]: همان.
[۳]: همان.
[۴]: همان.
[۵]: همان.
