«سندروم چلبی» یک عبارت مندرآوردی یا اصطلاح سادهٔ سیاسی نیست؛ هشداری است درباره شکاف میان خواست و انتخاب مردم و اراده و مداخلهٔ خارجی!
وقتی فریاد «آزادی» از کف خیابان بلند میشود و شورشگران پیروزی میسازند، نباید چشم به بیرون خیابان و خارج از مرزها دوخت.
تجربه برخی از کشورهای منطقه مانند عراق نشان داده است که وقتی یک آلترناتیو قلابی با لابیگری خارجی و نسخههای سفارشی پیچیده میشود نتیجهاش بیثباتی، سرکوب، اختناق و ناامنی بیشتر است.
در همین چارچوب، برخی از سیاستمداران مجرب غربی، نسبت به این خطر در ایران هشدار دادهاند. هشداری که محصول سالها تجربهٔ کار سیاسی و آشنایی با کشورهای منطقه و ایران است.
چاک والد، معاون پیشین فرماندهی نیروهای آمریکا در اروپا، در یادداشتی با عنوان «سندرم چلبی» مینویسد: «لابیگری شدید پسر شاه مخلوع ایران برای مداخله نظامی آمریکا در ایران نگرانکننده است».
او تأکید میکند: «رضا پهلوی قادر به دستیابی به قدرت از طریق کار دشوار و پرخطر سازماندهی در شرایط سرکوب نیست، در عوض بهدنبال کسب قدرت از طریق نیروی نظامی خارجی است». والد با اشاره به تجربه عراق اضافه میکند: «او اکنون همان نسخهیی را دنبال میکند که زمانی چلبی در عراق انجام میداد». بهگفته او، پیآمد چنین رویکردی بسیار خطرناک و در مسیر خواستهها و آمال رژیم است. والد میگوید: «وقتی او در تلویزیون ظاهر میشود تا آشکارا درخواست حملات هوایی آمریکا را بکند، تبلیغات رژیم را تأیید میکند و به رژیم ایران یک توجیه حاضر و آماده برای تشدید سرکوب میدهد. هزینه این کار توسط ایرانیان معترض در داخل پرداخت میشود».
در همین راستا، شارل میشل، رئیس پیشین شورای اروپا، در مصاحبهیی با تلویزیون سنای فرانسه گفت:
«من چند روز پیش در تظاهراتی در برلین در کنار ایرانیانی که برای آزادی و دموکراسی فعالیت میکنند، بودم. آینده مردم ایران نباید دوباره از آنها دزدیده شود. میبینم که پسر شاه بهدور از همهٔ اصول دموکراتیک بهنحوی خودخوانده خودش را مطرح میکند. در حالی که ما میدانیم دیکتاتوری شاه چقدر رنج و بدبختی برای مردم ایران بهارمغان آورد».
در نهایت، آنچه با عنوان «سندروم چلبی» مطرح میشود، صرفاً یک مقایسه تاریخی نیست؛ یک هشدار سیاسی است. آینده ایران، اگر قرار است پایدار و دموکراتیک باشد، نه در لابیهای خارجی، بلکه در اراده و انتخاب آزاد مردم ایران شکل میگیرد. در گامهای بلند شورشگران و جوانانی که بر ارتجاع و استبداد شوریدند.
