تحولات اخیر در زندانهای کشور، از یورشهای وحشیانه به بندهای سیاسی تا فساد نهادینه و سلب ابتداییترین حقوق معیشتی و بهداشتی زندانیان، نشاندهنده ابعاد جدیدی از اعمال فشار علیه زندانیان است. بررسی این رویکرد خشن و سیستمی روشن میسازد که تشدید فشار بر زندانیان، بازتاب مستقیم هراس ساختاری نظام ولایت فقیه از پایداری مقاومت در داخل زندانها و کابوس شکلگیری قیامهای مردمی در شرایط بحرانی کنونی است.
یورش به اوین؛ خشونت عریان در برابر مقاومت درون زندان
طبق اطلاعیهٔ ۹ مرداد شورای ملی مقاومت ایران، در روز یکشنبه ۴ مرداد، گارد سرکوبگر زندان اوین در اقدامی جنایتکارانه به سالن ۵ بند ۷ یورش برد. این حمله که با ضرب و شتم شدید زندانیان و غارت لوازم شخصی آنان (از جمله لباس، انگشتر و تسبیح) همراه بود، تحت نظارت و هدایت مستقیم مهرههایی چون «یوسفی» (معاون سلامت اوین و رئیس سابق تیپ ۲ فشافویه)، «محمدی» (مدیر داخلی) و «محمودی» (رئیس بند) صورت گرفت.
علاوه بر خشونت فیزیکی، شرایط معیشتی و بهداشتی اوین به نقطهای بحرانی رسیده که شامل موارد زیر است:
۱. نگهداری هدفمند زندانیان سیاسی در کنار مجرمان خطرناک جهت وارد آوردن فشار روانی و جسمی مضاعف
۲. شیوع گسترده بیماریهای پوستی نظیر گال بهدلیل شیوع موش، ساس و حشرات موذی و محدودیت شدید دسترسی به حمام
۳. فروش کالاها در فروشگاه زندان با قیمتهای چندبرابری و بدون ارائه فاکتور رسمی
این دست اقدامات نشان میدهد که رژیم حتی در چهاردیواری زندان نیز از هر گونه سازمانیابی، ایستادگی و روحیه مقاومت زندانیان نگران است و تلاش میکند با فضاسازی رعبآور، مقاومت را درهم بشکند.
غارتگری و ساختار فساد نهادینهشده در زندان لاکان رشت
همزمان با سرکوب فیزیکی در اوین، وضعیت در زندان لاکان رشت و سازمان زندانهای استان گیلان ابعاد فاجعهبار دیگری از فساد ساختاری را برملا میکند. با انتصاب «حمید وسکویی» بهعنوان رئیس سازمان زندانهای گیلان، اختلاس بودجههای رسمی و حیفومیل کمکهای خیرین سیری صعودی یافته است.
نمونههایی از این فشار و غارتگری سازمانیافته عبارتند از:
۱. قطع سهمیه مسواک، خمیردندان، شامپو و مواد شوینده بندها و اجبار زندانیان به خرید آنها با قیمتهای نجومی از فروشگاه زندان
۲. نصف کردن جیره پایه نان زندانیان و تبدیل کالای اساسی تغذیه به ابزاری برای سودجویی مالی
۳. دریافت مبالغ هنگفت از خانوادهها در ازای اعطای حقوق قانونی نظیر مرخصی یا آزادی مشروط
چرا سرکوب در زندانها شدت یافته است؟
تشدید همزمان فشار، سرکوب و چپاول در زندانهای مختلف کشور را باید در ۲ محور اصلی تحلیل کرد:
زندانهای ایران همواره بهعنوان یکی از سنگرهای ایستادگی در برابر استبداد شناخته شدهاند. حاکمیت نگران آن است که مقاومت زندانیان به الگویی برای جامعه تبدیل شده و پیام ایستادگی را به بیرون از حصارهای زندان منتقل کند.
در شرایطی که بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جامعه را در آستانه قیامهای فراگیر قرار داده است، دستگاه سرکوب با سختتر کردن شرایط بر زندانیان سیاسی میکوشد هزینههای هر گونه اعتراض را بالا برده و مانع از پیوند جریانهای معترض بیرونی با بدنه مقاومت در داخل زندان شود.
ضرورت مداخله و نظارت بینالمللی
تداوم این وضعیت، جان و سلامت صدها زندانی را با تهدید مستقیم مواجه کرده است. در همین راستا، ضرورت دارد مراجع بینالمللی و ارگانهای ذیربط سازمان ملل متحد متحدانه به این جنایات واکنش نشان دهند.
ارسال سریع یک هیأت تحقیق بینالمللی برای بازدید از زندانهای ایران (بهویژه اوین و لاکان رشت) و دیدار بدون واسطه با زندانیان و زندانیان سیاسی، گامی ضروری و فوریتدار برای جلوگیری از تعمیق این فاجعه انسانی است.
