در میان چهرههای سرشناس حاضر در گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶، سخنرانی بوریس جانسون، نخستوزیر انگلستان (۲۰۲۲-۲۰۱۹) با مواضع قاطع در حمایت از اپوزیسیون دموکراتیک ایران و انتقاد شدید از سیاستهای سازشکارانه غرب، بازتاب گستردهای داشت. او در این سخنرانی با تأکید بر لزوم همبستگی جهانی با مردم ایران، چشماندازی روشن از تغییر بنیادین در ایران ترسیم کرد.
حمایت از طرح ۱۰ مادهای و ارزشهای دموکراتیک
بوریس جانسون سخنان خود را با ابراز افتخار از حضور در جمع مدافعان آزادی ایران آغاز کرد و به ستایش از برنامههای دموکراتیک شورای ملی مقاومت ایران پرداخت. او تصریح کرد که برای حمایت از مبارزات مردم ایران در راه دموکراسی، حقوقبشر و آزادی بیان در این مکان حاضر شده است. وی با اشاره به برنامههای پیشنهادی مقاومت ایران گفت:
«[برای من افتخاری است که] از آزادی ایران و مبارزه شما برای دموکراسی، حقوقبشر، آزادی بیان و تمام مواردی که چارلز در طرح ۱۰ مادهای درخشان خانم رجوی به آنها اشاره کرد، حمایت کنم؛ مواردی چون برابری جنسیتی، قوه قضاییه مستقل، حق مصونیت از بازداشت و شکنجههای خودسرانه و تمامی آزادیها و ارزشهای اساسی که ما به آنها باور داریم و رژیم تهران هر روز آنها را با تحقیر و بیاعتنایی زیر پا میگذارد».
انتقاد از کارشکنی دولت فرانسه و سیاست مماشات
بخش عمده ای از سخنرانی نخستوزیر سابق انگلستان به تلاشهای مقامات فرانسوی برای جلوگیری از برگزاری گردهمایی میدان ووبان اختصاص داشت. وی با لحنی افشاگرانه و منتقدانه، بهانههای مطرحشده توسط دولت فرانسه -مانند گرمای هوا یا تهدیدات امنیتی- را «واهی»، «سخیف و مضحک» خواند و علت واقعی این تصمیم را زدوبندهای دیپلماتیک پنهان با تهران دانست:
«علت آن بود که وزارت امور خارجه فرانسه با آقای عراقچی در تهران تماس تلفنی برقرار کرد و آنها تصمیم گرفتند که در مجموع، مصلحتآمیزتر آن است که به اپوزیسیون ایران اجازه ندهند به این شکل گردهم بیایند».
او این اقدام دولت فرانسه را نوعی عقبنشینی اخلاقی و سیاسی قلمداد کرد و افزود:
«با این کار، تردیدی نداشته باشید اتفاقی که افتاد این است که دولت فرانسه بزدلانه سر تسلیم فرود آورده و در برابر رژیمی در تهران تسلیم شده است که مخالفان خود را در مقیاسی گسترده شکنجه میکند و بهقتل میرساند».
ضرورت تغییر از درون و ناکارآمدی مداخله نظامی
بوریس جانسون با تحلیل وضعیت ژئوپلیتیک و بحرانهای خاورمیانه، تأکید کرد که آزادی ایران دکترین یا هدیهای نیست که از خارج از مرزها تأمین شود. او با اشاره به تجربیات نظامی اخیر خاطرنشان کرد:
«ما ثابت کردهایم که موشکهای تاماهاک به تنهایی نمیتوانند آزادی را برای مردم ایران به ارمغان آورند. ما ثابت کردهایم که این آزادی نمیتواند از سوی پنتاگون اعطا شود، بلکه تغییر باید از درون آغاز شود».
از نظر جانسون، پتانسیل اصلی این تغییر در دست جامعه پویا، جوان و تحصیل کرده داخل ایران است؛ نیرویی محرکه که بهزودی همانند سایر نظامهای سرکوبگر تاریخ، رژیم حاکم را بهزانو درخواهد آورد. او این تحول را با رویدادهای بزرگی مانند فروپاشی آپارتاید در آفریقای جنوبی مقایسه کرد.
پیام به پایتختهای غربی و چشمانداز آینده
نخستوزیر پیشین انگلستان در پایان سخنان خود، وظیفه کشورهای غربی در قبال صدای آزادیخواهی مردم ایران را یادآور شد و ممانعت از برگزاری تجمعات مسالمتآمیز را اشتباهی اساسی خواند. او با لحنی پرانرژی و حماسی، سخنان خود را با وعده پیروزی غایی مردم ایران و دعوت به دیداری نمادین در پایتخت ایران به پایان رساند:
«اگر قرار است صدای آزادی در ایران شنیده شود، ما در غرب نیز باید اجازه دهیم این صداهای آزادیخواهانه در پایتختهای ما و در سراسر جهان طنینانداز شود. از شجاعت شما بسیار سپاسگزارم. پاداش این شجاعت را خواهید گرفت. کشور شما آزاد خواهد شد. ایرانی آزاد پدید خواهد آمد. سال آینده، اگر نه در اورسورواز، سال آینده بیایید در تهران با هم دیدار کنیم».
سخنرانی بوریس جانسون در حقیقت بیانیهای تند علیه سیاست مصلحتگرایی غرب در قبال فاشیسم دینی بود. او با پافشاری بر اصالت «تغییر از درون» و بهرسمیت شناختن بدیل دموکراتیک، پیامی قوی به جامعه بینالمللی فرستاد که صدای آزادی مردم ایران را نمیتوان با بهانههای واهی یا فشارهای دیپلماتیک خاموش کرد.
