قیام سراسری آبان ۱۳۹۸ فراتر از تحلیل‌هایی که از آن به‌عمل آمده، یک نقطه‌ی عطف در تاریخ مبارزات مردم ایران علیه استبداد دینی به‌شمار می‌رود. مقایسه این خیزش با تحولات سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۹۶، جهش کیفی جنبش اعتراضی را به‌نمایش می‌گذارد؛ خیزشی که برخلاف ادوار گذشته، نه بر سر مطالبات مقطعی یا توهم اصلاح‌طلبی، بلکه بر پایه نفی تام و تمام حاکمیت و در پیوند با کنشگری سازمان‌یافته به‌صحنه آمد. ویژگی‌های برجسته‌ای همچون حضور هدایت‌کننده کانون‌های شورشی و نقش محوری و پیشتازانه زنان در خط مقدم درگیری‌ها، ارکان نظام ولایت فقیه را به گونه‌ای به لرزه درآورد که عالی‌ترین مقامات و دستگاه‌های امنیتی آن ناچار به اعتراف‌های صریح پیرامون میزان تشکل و ریشه‌داری مقاومت شدند.
سازمان‌یافتگی و فرماندهی میدانی زنان
اگر در خیزش سال ۱۳۸۸ چارچوب اعتراضی تحت تأثیر جریانات درون‌حکومتی محدود ماند و در دی‌ماه ۱۳۹۶ شعار عبور از تمامیت حاکمیت («اصلاح‌طلب، اصول‌گرا، دیگه تمومه ماجرا») طنین‌انداز شد، پیام آبان ۹۸ صراحت کامل در ضرورت سرنگونی تمامیت رژیم و تثبیت استراتژی کانون‌های شورشی بود.
در این میان، نقش زنان شجاع و ستم‌دیده ایران نقشی تعیین‌کننده در کف خیابان‌ها ایفا کردند. آنان در جایگاه لیدرهای میدانی، با جسارت، جسارت در صف‌شکنی، و سرعت عمل بالا، نقش پیشران خیزش را برعهده داشتند؛ واقعیتی که مقامات امنیتی رژیم نیز نتوانستند آن را پنهان دارند.
اعترافات زنجیره‌ای کارگزاران امنیتی و سیاسی
نگاهی به اظهارات و موضع‌گیری‌های سران حکومت در کوران روزهای آبان و پس از آن، سند محکمی بر میزان سازمان‌یافتگی و وحشت نظام از حضور سازمان مجاهدین و کانون‌های شورشی است:
رمضان شریف، سخنگوی سپاه پاسداران، در تشریح مختصات درگیری‌ها به عنصر تشکیلات و پیشتازی زنان اعتراف کرد:
«خشونت بالا و سازماندهی و بهره‌گیری از خانم‌ها برای ایجاد درگیری اول، تجربه جدیدی بود.» (خبر فوری، ۴ آذر ۱۳۹۸)
علی شمخانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، در ۲۶ آبان ۱۳۹۸ در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت:
«این افراد به دولت‌ها و مجاهدین وصل بودند... فکر می‌کنم ۳۴ نفر از مجاهدین تاکنون دستگیر شدند و یک شبکه وسیعی از کانال‌هایی که نه به اسم مجاهدین، بلکه با خط و مشی مجاهدین عمل می‌کردند نیز شناسایی شدند.»
او فردای آن روز (۲۷ آبان) در جلسه غیرعلنی مجلس تصریح کرد:
«تعدادی از افراد که اقدام به تحریک مردم در خیابان‌ها می‌کردند، مشخص شد که با سازمان مجاهدین در ارتباط هستند.» (اطلاعیه دبیرخانه شورا، ۴ آذر ۱۳۹۸)
حسن روحانی (رئیس‌جمهور وقت)، در اظهاراتی تهدیدآمیز به تاریخ ۱۳ آذر ۱۳۹۸ قیام‌کنندگان را نیروهایی سازمان‌یافته با برنامه‌ریزی دیرینه توصیف کرد:
«آنهایی که سازمان‌یافته در این داستان آمدند... برنامه‌ریزی اینها بیش از دو سال است؛ دو سال است اینها برنامه‌ریزی کرده بودند. پارسال در یک مقطعی می‌خواستند، زمان مناسب نبوده؛ امسال می‌خواستند در یک مقطعی مناسب، بیشتر هم به فکر مثلاً آخر دی و بهمن یا نزدیکی انتخابات در آن ایام... وقتی که این مسأله اعلام شد آنها اربابان‌شان از خارج بهشان گفتند الآن موقع آن هست اون را اجرا کنید... باید با اینها برخورد بشود.»
حسام‌الدین آشنا (مشاور سیاسی وقت روحانی و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک در ۳۰ آبان ۱۳۹۸) با هراس از عمق درگیری‌ها، قیام سراسری را هم‌تراز با یک عملیات سراسری ارزیابی کرد. او در شبکه‌ی ایکس نوشت:
«خیال کردند عملیات فروغ جاویدان ۲ را کلید زده‌اند، ولی حالا به‌خوبی فهمیدند که در واقع عملیات مرصاد ۲ کلید خورده است.»
نقطه اوج هراس حکومت را باید در مواضع شخص علی خامنه‌ای جستجو کرد. در حالی که او در ۲۶ آبان ۹۸ تنها از مصیبت ناامنی و تحریک «مجموعه خبیث و جنایتکار مجاهدین» ناله می‌کرد، در ۱۸ دی ۱۳۹۸، در پی قیام و شکستن حصارهای امنیتی در بیش از ۱۹۰ نقطه کشور، پرده‌ها را کنار زد و بر ماهیت کانون محوری مقاومت انگشت گذاشت.
خامنه‌ای در سخنرانی ۱۸ دی ۹۸ تحت عنوان «دشمن‌شناسی» گفت:
«در میدان مسائل امنیتی، چند روز قبل از قضایای آبان‌ماه... در یک کشور اروپایی، یک کشور کوچک اما شریر واقعاً خبیث در اروپا [آلبانی]، یک عنصر آمریکایی با یک تعداد ایرانی جمع شدند دور هم علیه جمهوری اسلامی بنا کردند برنامه‌ریزی کردن و نقشه درست کردن... به مجرد این‌که مردم وارد میدان شدند، این عمال دشمن همان برنامه را شروع کردند اجرا کردن... این کارهایی بود که از قبل کرده بودند، افراد را آماده کرده بودند.»
جایگاه تاریخی آبان ۹۸ در مسیر سرنگونی
قطعنامه نوشته‌شده در کف خیابان‌های آبان ۹۸ با خطوط برجسته ثابت کرد که توده مردم و نیروهای پیشتاز دیگر بازگشتی به عقب نخواهند داشت. اگر دی ۹۶ پایان قطعی توهمات اصلاح‌طلبی و بازی جناح‌ها بود، آبان ۹۸ تثبیت مسیر قیام قهرآمیز برای استقرار یک جایگزین دموکراتیک و حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش بود؛ راهبردی که از زبان کانون‌های شورشی آغاز شد، با خون شهیدان قیام آبیاری گردید و در اعترافات عالی‌ترین مراجع اطلاعاتی و امنیتی نظام به عنوان دشمن اصلی و واقعی موجودیت ولایت فقیه به‌ثبت رسید.
