در فضای آشفتهٔ پس از مرگ خامنهای، نظام مندرس ولایت فقیه بیش از هر زمان در تنگنای بقا دست و پا میزند. از سوی دیگر هیاهوی آلترناتیوسازی و تلاش برای سرقت انقلاب نیز ادامه دارد. در چنین شرایطی، برخی سیاستمداران بیطرف، مرز میان «هیاهو» و «واقعیت» را روشن میکنند.
جان برکو، رئیس و سخنگوی پیشین پارلمان انگلستان طی مقالهیی که در اکسپرس لندن منتشر شد مینویسد: «کشته شدن علی خامنهای باعث فروپاشی فوری رژیم ایران نشد؛ در عوض، واقعیتی گویاتر را فاش کرد: رژیمی که در بنبست گرفتار شده است». این توصیف ساختار فرسودهیی است که نه توان بازسازی دارد، نه ظرفیت اصلاح.
برکو در ادامه، ضمن هشدار به آنان که با هیاهوی بسیار واقعیت را کتمان میکنند مینویسد: توجه برخی ناظران غربی به چهرههایی مانند رضا پهلوی ـ پسر شاه مستبدی که با نظام تکحزبی، ساواک بدنام و فساد گستردهاش ۴۷سال پیش سرنگون شد ـ یادآور تجربههای شکستخوردهیی است که «باید هشداری باشد علیه این فرض که وابستگی موروثی بهطور خودکار به قابلیت سیاسی تبدیل میشود». او با اشاره به نمونههایی مانند احمد چلبی در عراق و الگوهای اقتدارگرا، بر ضرورت «هوشیاری بسیار بالا» تأکید کرده و مینویسد: «مردم ایران بارها مخالفت خود را با هر دو الگوی اقتدارگرایی مذهبی و بازگشت به سلطنت اعلام کردهاند و در خیابانها شعار میدهند: «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر».
برکو سپس گزینههای جدی را به رخ میکشد؛ آنانکه در میدان عمل آزمایش پس داده و برای آیندهٔ ایران برنامهٔ روشن دارند. او با اشاره به طرح ۱۰مادهیی مریم رجوی «که ترسیم کنندهٔ آینده جمهوری دموکراتیک ایران بر پایه حق رأی همگانی» است تأکید میکند: «اگر قرار است جایگزینهای جدی مد نظر قرار گیرند، توجه باید بهسمت جنبشهایی معطوف شود که در طول زمان پایداری، سازماندهی و وضوح هدف خود را نشان دادهاند. شورای ملی مقاومت ایران بیش از ۴دهه، خود را بهعنوان اپوزیسیون سازمانیافتهٔ رژیم مذهبی معرفی کرده است. دهها هزار فعال مرتبط با آنان، با حبس، شکنجه و اعدام روبهرو شدهاند. این جنبشی است که نه از سر آسودگی، بلکه در بستر فداکاری شکل گرفته است».
برکو نیروهای فرسوده و میرا و جنبش بالنده و رو به آینده را اینطور توصیف میکند:
نیروهای میرا «نمیتواند این کشتی در حال غرق شدن را نجات دهد. اپوزیسیون، جایگزین بسیار متفاوتی را ارائه کرده است. زمان آن فرا رسیده است که غرب از حفظ وضع موجود دست بکشد و خود را با آیندهای که در حال ظهور است همسو کند».
