بر اساس اسناد متقن تاریخی و شهادتهای ثبتشده از درون زندانهای اوین و گوهردشت و سایر زندانهای ایران، نقطهٔ آغازین عملیات اجرایی قتلعام زندانیان سیاسی، روز ۲۸ تیرماه ۱۳۶۷، یعنی درست یک روز پس از پذیرش رسمی قطعنامه ۵۹۸ و سرکشیدن جامزهر آتشبس توسط خمینی بوده است.
خمینی که پس از شکست در جنگ و عقبنشینی از شعار «جنگ جنگ تا پیروزی»، تعادل درونی نظامش را از دست داده بود و تهدید سرنگونی توسط نیروی برانداز را حس میکرد، فرمان قتلعام زندانیان سرموضع را صادر کرد. او که یک ماه قبل در ۲۸ خرداد ۶۷ شعار «امروز مهران فردا تهران»، ارکان نظامش را لرزانده بود، برای حفظ ولایتش فرمان قتلعام زندانیان را، همزمان با نوشیدن جامزهر آتشبس صادر کرد.
بعدها علی فلاحیان، وزیر سابق اطلاعات رژیم، با اعتراف به این وحشت ساختاری با صراحت گفت: «اگر نمیکشتیم که کشوری نبود، مملکتی نبود...» .
مجموعهٔ اسناد و شهادت شاهدان قتلعام نشان میدهند که اگر چه مقدمات فیزیکی این کشتار تحت عنوان «پروژه تفکیک» از پاییز ۱۳۶۶ کلید خورده بود، اما فاز عملیاتی آن در روز ۲۸ تیر با اعدام شماری از زندانیان و هجوم دژخیمان به بندها آغاز شد.
یکی از شاهدان قتلعام در زندان اوین در این باره میگوید: «با تعجب دیدیم که روز ۲۸ تیر ما رو بردند در سلولهای انفرادی و دیدیم ظرف چند ساعت تمام سلولها پر شد. بعد هم فرمها و پرسشنامههایی دادند که بوی خون میداد...».
در همین روز غلامرضا کاشانیاقدم را به همراه چند مجاهد دیگر اعدام کردند.
در ادامه این جابهجاییهای اضطراری در روز ۲۸ تیر، دژخیمان زندان گوهردشت، زندانیان یکی از بندها را که در جریان تفکیک کم خطرتر تشخیص داده بودند، با عجله به بند موسوم به «جهاد» انتقال دادند. بعدها معلوم شد که هدف، کشتن تمام زندانیان زندان گوهردشت غیرنفرات محدود این بند بود تا بتوانند از آنها بهعنوان سندی برای انکار قتلعام زنده استفاده کنند. البته در عمل به همین هم رضایت نداده و دهها نفر از افراد همین بند را نیز در روز ۱۸ مرداد حلقآویز کردند.
این واقعیت تاریخی که ماشین کشتار و قتلعام زندانیان مجاهد پیش از هر تحول نظامی دیگری آغاز به کار کرده بود، دارای اعتبار بینالمللی است؛ چنانکه خانم مورگان اورتگاس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱، در در ۲۵ تیرماه ۱۳۹۹ تصریح کرد: «۱۹ژوئیه ۱۹۸۸ (۲۸تیر ۱۳۶۷) سالگرد شروع کمیسیونهای مرگ در ایران بهدستور خمینی است».
تلاقی تاریخی امضای قطعنامه و آغاز قتلعام زندانیان در ۲۸ تیر، سندی انکارناپذیر از تلاش خمینی ملعون برای حفظ تعادل نظامش پس از زهر آتشبس است.
