کنفرانس مقاومت ایران در پاریس، برگزار شده به تاریخ (۲۱فروردین ۱۴۰۵ / ۱۰ آوریل ۲۰۲۶) میزبان یکی از صریحترین سخنرانیهای جان برکو، رئیس و سخنگوی سابق پارلمان انگلستان (۲۰۰۹-۲۰۱۹)، بود. برکو که به صراحت لهجه و دفاع از حقوق پارلمانی شهرت دارد، در این کنفرانس نه تنها به ستایش از پایداری کانونهای شورشی پرداخت، بلکه با ادبیاتی بیپرده، هم رژیم حاکم بر تهران و هم مدعیان سلطنتطلب را به چالش کشید.
هوش هیجانی صفر و شکست استبداد در برابر ایدهها
برکو سخنان خود را با یک تحلیل روانشناختی-سیاسی از رفتار رژیم ایران آغاز کرد. او معتقد است که فراتر از جنایت و فساد، رژیم تهران با یک بنبست شناختی روبهروست: عدم درک قدرت ایدهها.
او سپس با استناد به تجربهٔ شخصی و آموزههای خانوادگیش گفت:
«مردم شورای ملی مقاومت ایران کانونهای شورشی مجاهدین خلق و قهرمانان اشرف ۳ به آزادی باور دارند و این ایده را نمیتوان اعدام کرد.
و همانطور که نمیتوان یک ایده را اعدام کرد نمیتوان باور به پیروزی آن را نیز از بین برد این قابل انجام شدن نیست چرا که باید قبول کنیم که رژیم بسیار بسیار کند یاد میگیرد. اما در نهایت خواهد فهمید که با کشتن شکنجه و سرکوب و یا تلاش به ارعاب و به بند کشیدن نمیتواند شعله آزادی را خاموش کند، چرا که این شعله در دل انسانهای شریف در سراسر جهان میسوزد، فارغ از نژاد، رنگ، دین یا ملیت».
بازتعریف شجاعت؛ فراتر از بازیهای سیاسی
یکی از فرازهای درخشان سخنرانی برکو، تمایز قائل شدن میان «شجاعت سیاسی» در غرب و «شجاعت وجودی» در مبارزات ایران بود. وی با فروتنی، جایگاه خود بهعنوان رئیس سابق یک پارلمان دموکراتیک را با مبارزان آزادی مقایسه کرد:
«شجاعت یک رئیس پارلمان در دموکراسی این است که ممکن است از سوی دولت مورد انتقاد، عصبانیت یا فشار رسانهیی قرار بگیرد؛ این هیچ است! هیچ! این بسیار بیاهمیت است در مقایسه با آنچه مبارزان آزادی در ایران انجام میدهند... یعنی مبارزه با آگاهی کامل از احتمال مرگ در همان روز یا روز بعد. این یک اثر ادبی از شجاعت نیست، بلکه "یک رمان کامل از شجاعت است."»
او شجاعت را نه «بیاحتیاطی»، بلکه ایستادگی بر آرمان با علم به احتمال قطعی مرگ تعریف کرد؛ ایثاری که از نگاه او، تعهد به آیندهٔ یک ملت را بر عشق فردی به زندگی مقدم میشمارد.
دموکراسی؛ ارزش انسانی، نه غربی
برکو با رد این ادعا که مفاهیمی مثل جدایی دین از دولت یا برابری جنسیتی، تحمیلات امپریالیستی هستند، تأکید کرد که اینها اصول بنیادین انسانیتاند. او رژیم را بهدلیل عدم درک مفهوم «خدمت عمومی» سرزنش کرد و با یادآوری سخنان یکی از دوستان فقیدش در پارلمان، ۵سؤال کلیدی برای به چالش کشیدن قدرت مطرح کرد:
«چه قدرتی داری؟
چه کسی به تو داده؟
در خدمت چه کسی هستی؟
به چه کسی پاسخ میدهی؟
و چگونه میتوان تو را کنار زد؟»
پایان افسانهٔ «پسر شاه»؛ نقد صریح رضا پهلوی
بخش غیرمنتظره و تند سخنرانی جان برکو، به بچه شاه اختصاص داشت. برکو با بهکار بردن واژهٔ «بچه شاه»، تلاشهای او برای ایفای نقش در آیندهٔ ایران را به سخره گرفت و او را یک «حاشیهٔ دائمی» در مبارزات واقعی دانست.
نکات کلیدی برکو در این بخش عبارت بودند از:
فقدان کارنامه: «من هیچ دستاورد مفیدی از او در این مدت [۴۵ سال اقامت در آمریکا] نمیبینم».
توهم سیاسی: برکو خطاب به او گفت: «تو کاملاً دچار توهم هستی! تو هیچ درکی از سیاست نداری و نمیدانی چه میشود این اتفاق نخواهد افتاد. این تفکر که جمعیت انبوه مردم ایران به فرزند یکی از مخوفترین دیکتاتورها که کشور را به ورطهٔ نابودی کشاند و بر ویرانهها حکومت کرد بگویند: "لطفاً با اینکه میدانیم کار تأثیرگذاری در زندگیت نکردهای ولی خیلی علاقهمندیم که شما رهبر بعدی ما باشید" این اتفاق نخواهد افتاد.
توصیهٔ بازنشستگی: برکو با لیستی از فعالیتهای جایگزین، پهلوی را به کنارهگیری از سیاست فراخواند: «گلف بازی کن، سبدبافی ژاپنی یاد بگیر، آشپز حرفهیی باش، فلسفه بخوان، یا اسطورههای یونانی مطالعه کن، اما بچهجان لطفاً آینده ایران را مخدوش نکن!»
مسیر آینده؛ از اشرف ۳ تا میدان آزادی تهران
برکو در پایان، با اطمینانی قاطع از پیروزی مقاومت سخن گفت. او برنامه ۱۰مادهای مریم رجوی را تنها مسیر مشروع برای گذار به یک جمهوری سکولار و غیرهستهیی دانست.
وی آرزوی شخصی خود را چنین بیان کرد:
«یکی از آرزوهای باقی مانده من... این است که روزی به تهران بروم؛ زمانی که مبارزه پیروز شده، انتخابات آزاد برگزار شده، قانون اساسی جدید تصویب شده و مسیر جدیدی برای ایران شکل گرفته باشد».
روز حسابرسی نزدیک است
جان برکو با شبیهسازی سرنوشت رژیم ایران به نازیها در دادگاه نورنبرگ، تأکید کرد که «روز حسابرسی فرا خواهد رسید» و هیچ مصونیتی برای جنایتکاران وجود نخواهد داشت. از نگاه این سیاستمدار شناخته شده بریتانیایی، تضاد میان «بزدلی رژیم» و «شجاعت مقاومت»، سرانجام به نفع کسانی تغییر خواهد کرد که دهههاست برای «ایدهٔ آزادی» ایستادگی کردهاند.
